Kusur Oranı Hesaplama: Asli ve Tali Kusur Nedir, Oranlar Nasıl Belirlenir?
Trafik kazasından sonra sigorta ödemesini, değer kaybı talebini ve rücu sürecini belirleyen en kritik unsur kusur oranıdır. Bu rehberde, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'na (KTK) göre asli ve tali kusur ayrımını ve oranların nasıl hesaplandığını sigorta eksperi gözüyle açıklıyoruz.
Kusur oranınızı hemen öğrenin: Kaza tespit tutanağındaki ihlal maddelerini seçin, oran ve madde açıklamaları anında karşınızda — ücretsiz, üyeliksiz, beklemesiz.
Hesaplama Aracını AçKusur oranı nasıl hesaplanır?
Maddi hasarlı kazalarda taraflar Kaza Tespit Tutanağı düzenler; tutanakta her sürücü için ihlal edilen KTK maddeleri işaretlenir. Sigorta şirketleri ve Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) değerlendirmesinde bu maddeler ikiye ayrılır: asli (esaslı) kusur ve tali (ikincil) kusur. Yerleşik uygulamada oranlar şöyle dağıtılır:
| Durum | 1. Taraf | 2. Taraf |
|---|---|---|
| Asli ↔ Tali | %75 (asli) | %25 (tali) |
| Asli ↔ Asli | %50 | %50 |
| Tali ↔ Tali | %50 | %50 |
| İhlal ↔ İhlalsiz | %100 | %0 (kusursuz) |
Mahkemeler ve Sigorta Tahkim Komisyonu, somut olayın özelliklerine göre bu oranlardan ayrılabilir; ancak sigorta şirketlerinin ödeme ve rücu işlemlerinde başlangıç noktası bu tablodur.
Asli kusur sayılan haller (KTK madde 84)
Kanun koyucu, hangi ihlallerin asli kusur sayılacağını KTK'nın 84. maddesinde tek tek saymıştır:
- 84/a — Kırmızı ışıklı trafik işaretinde veya yetkili memurun dur işaretinde geçmek
- 84/b — Taşıt giremez işareti bulunan yola veya bölünmüş yolda karşı yöne ait şerit ve bağlantı yollarına girmek (ters yön)
- 84/c — İkiden fazla şeritli yollarda karşı yönden gelen trafiğin şeridine girmek
- 84/d — Arkadan çarpmak
- 84/e — Geçme (sollama) yasağı olan yerlerde geçmek
- 84/f — Doğrultu değiştirme (dönüş) manevralarını yanlış yapmak
- 84/g — Şeride tecavüz etmek
- 84/h — Kavşaklarda geçiş önceliğine uymamak
- 84/i — Kaplamanın dar olduğu yerlerde geçiş önceliğine uymamak
- 84/j — Manevra kurallarına uymamak
- 84/k — Yerleşim birimleri dışındaki yolda zorunlu haller dışında park etmek/duraklamak ve gerekli tedbirleri almamak
- 84/l — Kurallara uygun park edilmiş araçlara çarpmak
Uygulamada ayrıca dönüş kuralları (m.53), geçme kuralları (m.54), şerit izleme (m.56), kavşak geçiş hakkı (m.57) ve manevra (m.67) ihlalleri de asli kusur değerlendirmesinde dikkate alınır.
Tali kusur sayılan yaygın ihlaller
Kazanın asıl sebebini oluşturmayan ancak oluşumuna katkı veren ihlaller tali kusur kabul edilir. Tutanaklarda en sık görülenler:
- Hız sınırlarını aşmak (m.51) veya hızı yol/hava şartlarına uydurmamak (m.52/1-b)
- Takip mesafesine uymamak (m.52/1-c)
- Kavşak, dönemeç ve tepe üstü gibi yerlerde yavaşlamamak (m.52/1-a)
- Duraklama ve park yasaklarına aykırılık (m.60, m.61)
- Işık kullanma kurallarına uymamak (m.64)
- Seyir halinde cep telefonu kullanmak (m.73/c)
- Alkollü araç kullanmak (m.48/5) — tek başına kusur doğurmaz, diğer ihlallerle birlikte değerlendirilir
Aracımızda 146 ihlal maddesinin tamamı açıklamalarıyla yüklü: maddeyi seçin, asli/tali sınıfını, oranı ve kanun açıklamasını tek tıkla görün.
Ücretsiz HesaplaSık sorulan sorular
Arkadan çarpma kazasında kusur oranı nedir?
Arkadan çarpma, KTK m.84/d uyarınca asli kusurdur. Öndeki araç kurallara uygunsa arkadan çarpan %100 kusurlu kabul edilir; öndeki aracın da ihlali varsa oran %75-%25 olarak dağılabilir.
Her iki sürücü de asli kusurluysa ne olur?
Her iki tarafın ihlali de asli nitelikteyse kusur %50-%50 paylaştırılır. Aynı kural iki tarafın da tali kusurlu olduğu hallerde geçerlidir.
Kusur oranına itiraz edebilir miyim?
Evet. Sigorta şirketine ek delillerle başvurabilir, sonuç alamazsanız Sigorta Tahkim Komisyonu'na gidebilir veya dava açabilirsiniz. Bağımsız sigorta eksperi raporu itirazınızı güçlendirir.
Kusur oranı tazminatı nasıl etkiler?
Hem hasar tazminatı hem değer kaybı, kusur oranına göre ödenir: %25 kusurlu taraf karşı tarafın zararının %25'ini öder ve kendi zararının %75'ini talep edebilir.
Bu hesaplama bağlayıcı mıdır?
Hayır; aracımız sigorta uygulamasındaki yerleşik kabulü yansıtan bilgilendirme amaçlı bir hesaplamadır. Nihai değerlendirme tutanak incelemesi, ekspertiz ve yargı/tahkim makamlarına aittir.